“Zâtı vacip olup, varlığı gerçek olan.” “Değişmekten münezzeh olan.” “Zâtı ile kaim, vacip ve değişmez olan.” “…Şüphesiz Allah, O, Hak olandır ve şüphesiz O’nun dışında taptıkları (tanrılar) ise, bâtıldır…” (Lokman Sûresi, 31/30) Hak, şöyle tarif ediliyor: “Hak, inkârı caiz olmayan sabite denir.” Verilen bir hüküm vakıa, yani gerçeğe uygunsa o…

“Bütün mülk âleminin yegâne sahibi.”“Mülkünde dilediği gibi tasarruf edebilen.”“De ki: Ey mülkün sahibi Allah’ım, dilediğine mülkü verirsin ve dilediğinden mülkü çekip alırsın, dilediğini aziz kılar, dilediğini zelil edersin; hayır senin elindedir. Gerçekten sen, her şeye kâdirsin.” (Âl-i İmrân, 3/26) Bu âlemde hiç kimse hiçbir mülkün gerçek sahibi…

“Koruyucu sebepler yaratarak zararları önleyen.” “Bir şeyin meydana gelmesine müsaade etmeyen.” Bilindiği gibi, her türlü hayra ulaşmanın iki önemli sebebi vardır. Birisi ‘menfaati celp’, diğeri ise ‘mazarratı def’ etmektir. Bir milyonu aşkın hayvan türünün bütün fertlerinin, koruyucu cihazlarla donatılmış olmaları Mâni’ isminin tecellisiyledir. İnsan bedeninde, hatta her hücresinde zararları def…

“Kemâl derecelerinin en yücesinde bulunan.” “Allah bir insanla ancak bir vahy yoluyla ya da perde arkasından konuşur veya bir elçi gönderir de izniyle ona dilediğini vahyeder. Gerçekten O, Aliyy’dir, Hakîm’dir.” (Şûrâ, 42/51) Allah’ın varlığı vaciptir. Yani varlığı zâtındandır, yokluğu muhaldir. Bu ulvî mertebe sadece Aliyy olan Allah’a…

Büyüklükte kendisinden daha üstünü düşünülemeyen.” “Celâli ve şânı pek yüce.” “O, gaybı da müşahede edileni de bilendir, Kebîr’dir, Müteâl’dir.” (Ra’d, 13/9) Kebîr ismi, “Allah’ın zâtının kemâline delalet eder” denilmiştir. Büyüklük, kemâl ile yakından ilgilidir. İlmi kemâle ermiş kimselere “büyük insan” deriz. Keza, irfan, ahlâk, takva ve salahatta üstün olan insanlar da…

“Affediciliği tam olan.” “Kulların kusurlarını melaike ve ruhanîlere karşı örten.”“… Muhakkak ki, Allah bütün günahları bağışlar.O Ğafur ve Rahîm’dir.” (Zümer Sûresi, 39/53) Bir âyet-i kerîmede, mealen şöyle buyrulmuştur: “De ki: Ey nefislerinde israfa giren (haddi aşarak günah işlemekle nefislerine zulmeden) kullarım. Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyiniz. Muhakkak ki,…

Vahid: “Kemâl sıfatları bütün eşyayı kuşatan,eşi ve benzeri olmayan, bölünmez ve parçalanmaz tek zât.” “Sıfatlarında şeriki olmayan.” Ehad: “Bütün noksan sıfatlardan münezzeh olan yegâne zât”“Zâtında şeriki olmayan.” “Sizin ilâhınız tek bir ilâhtır; O’ndan başka ilâh yoktur.” (Bakara Sûresi, 2/163) Vahid ve Ehad isimlerinin her ikisi de Allah’ın birliğini ifade ederler. Hatibî,…

Ğaniyy: “Nimet ve rahmet hazineleri sonsuz olan.” “Hiçbir şeye muhtaç olmayıp her şeyden müstağni olan.” Muğnî: “Dilediğine zenginlik veren.” “Has kullarını, istiğna kemâline erdiren.”“Ey insanlar, siz Allah’a muhtaçsınız; Allah ise, Ğaniyy’dir, Hamîd’dir (övülmeye lâyıktır).” (Fâtır Sûresi, 35/15) Önce Ğaniyy ismi için verilen birinci mânâ üzerinde duralım: “Nimet ve rahmet hazineleri sonsuz…

“Hayat sahibi.” “Ezelî hayata sahip olan.” “O, Hayy’dır. O’ndan başka ilâh yoktur; öyleyse dini O’na halis kılanlar olarak hep O’na dua edin…” (Mü’min Sûresi, 40/65) Hayy kelimesinin zıddı, ölü ve cansızdır. Ölünün sıfatları ise, bilmemek, görmemek, işitmemek, kendi iradesiyle iş görmeyip başkasının iradesine mahkum olmaktır. İşte Hayy ismi, bütün…

“Varlığı ve bekası kendi zâtından olan.” “Zeval bulmayıp devamlı kaim olan.” “Her şeyi ayakta tutan, varlıklarını devam ettiren.” “Allah, kendisinden başka hiçbir ilâh bulunmayan, Hayy ve Kayyum olandır.” (Âl-i İmrân Sûresi, 3/2) Nur Külliyatı’ndan, Kayyûm isminin bir tarifi: “Bu kâinatın Hâlık-ı Zülcelâli Kayyûm’dur. Yani bizatihi kaimdir, daimdir,…