“Her şeyin tek varisi, hakikî sahibi” “Her şey yok olup gittikten sonra Bâkî kalan.” “Biz, refahından şımarıp azmış nice şehri helâk ettik. İşte meskenleri; kendilerinden sonra bunların pek azında oturuldu. (Onlara) biz vâris olmuşuzdur.” (Kasas,28/ 58) Bu ismin bir önceki isimle çok yakın ilgisi vardır. Fani olan…

“Kullarının tövbesini kabul eden.” “Kullarına tövbe kapılarını açan,onları tövbeye sevk edecek sebepler yaratan.” “Kullarını cezalandırmayıp mağfiret eden.” “Ancak, tövbe edip hareketlerini düzeltenler ve hakikati gizlemeyip açıklayanlar(agelince); artık Ben onların tövbelerini kabul ederim. Ben, Tevvâb ve Rahîm’im.” (Bakara Sûresi, 2/160) İsyanlarının artmasıyla tövbe kapısından uzaklaşan kullarını, Cenâb-ı…

“Varlıkları, daha önce bir misli ve benzeri olmaksızın, ilk defa yaratan.” Varlıkların yaratılışı iki tarzdadır: Birisi ibdâ’, diğeri ise inşâ. İbdâ’, daha önce yapılmış bir başka şeyi taklit etmeden, bir şeyi ilk ve son olarak en mükemmel ve misilsiz şekilde yaratmak demektir. Ne güneş sistemi bir başka sistemden…

“Azap etmekte acele etmeyen.” “Cezayı, bir vakte kadar tehir eden.” Bütün sıfatları mutlak ve sonsuz olup, dilediğini hemen icra edebilen Allah’ın, Sabûr ismi, insanların anladığı mânâda bir sabır olmaktan münezzehtir. O’nun sabrı, ‘acele etmemek’ mânâsınadır. Kâinatın altı devrede yaratılmasında, bir ağacın yıllar sonra meyve vermesinde, ekilen tohumun aylar sonra…

“Çok affedici olan.” “Günahları imha edip sahibini cezalandırmaktan vazgeçen.”“Bir hayrı açıklar ya da gizli tutarsanızveya bir kötülüğü bağışlarsanız, şüphesiz Allah, Afüvv ve Kadîr’dir.” (Nisâ Sûresi, 4/149) Bu ismin Ğaffâr isminden daha şümullü olduğu beyan edilmiştir. Zira, Ğaffâr ismi ‘günahları örten’ mânâsınadır. Afüvv ismi ise, ‘günahın karşılığı olan cezayı tamamen ortadan kaldıran’ demektir. Bu isme mazhar olan…

Mukaddim: “Dilediğini öne geçiren.”, “İleri alan” Muahhir: “Dilediğini geri bırakan.”, “Tehir eden.” “Allah’ı sakın zalimlerin yaptıklarından gafil sanma. Onları, gözlerin dehşetle dışarı fırlayacağı bir güne ertelemektedir.” (İbrahim Sûresi, 14/42) Her iki isim de Cenâb-ı Hakk’ın meşiet ve iradesiyle ilgilidir. Hakîm olan Allah’ın bu dilemeleri de hikmet üzeredir. İnsan bedenine bakalım:…

“Zâtı vacip olup, varlığı gerçek olan.” “Değişmekten münezzeh olan.” “Zâtı ile kaim, vacip ve değişmez olan.” “…Şüphesiz Allah, O, Hak olandır ve şüphesiz O’nun dışında taptıkları (tanrılar) ise, bâtıldır…” (Lokman Sûresi, 31/30) Hak, şöyle tarif ediliyor: “Hak, inkârı caiz olmayan sabite denir.” Verilen bir hüküm vakıa, yani gerçeğe uygunsa o…

“Koruyucu sebepler yaratarak zararları önleyen.” “Bir şeyin meydana gelmesine müsaade etmeyen.” Bilindiği gibi, her türlü hayra ulaşmanın iki önemli sebebi vardır. Birisi ‘menfaati celp’, diğeri ise ‘mazarratı def’ etmektir. Bir milyonu aşkın hayvan türünün bütün fertlerinin, koruyucu cihazlarla donatılmış olmaları Mâni’ isminin tecellisiyledir. İnsan bedeninde, hatta her hücresinde zararları def…

“Affediciliği tam olan.” “Kulların kusurlarını melaike ve ruhanîlere karşı örten.”“… Muhakkak ki, Allah bütün günahları bağışlar.O Ğafur ve Rahîm’dir.” (Zümer Sûresi, 39/53) Bir âyet-i kerîmede, mealen şöyle buyrulmuştur: “De ki: Ey nefislerinde israfa giren (haddi aşarak günah işlemekle nefislerine zulmeden) kullarım. Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyiniz. Muhakkak ki,…

Vahid: “Kemâl sıfatları bütün eşyayı kuşatan,eşi ve benzeri olmayan, bölünmez ve parçalanmaz tek zât.” “Sıfatlarında şeriki olmayan.” Ehad: “Bütün noksan sıfatlardan münezzeh olan yegâne zât”“Zâtında şeriki olmayan.” “Sizin ilâhınız tek bir ilâhtır; O’ndan başka ilâh yoktur.” (Bakara Sûresi, 2/163) Vahid ve Ehad isimlerinin her ikisi de Allah’ın birliğini ifade ederler. Hatibî,…