Alaaddin Başar

“Mazlumun hakkını zalimden alan.” “Haksızlıkları düzeltip hakkı yerine getiren.” “Kullarına muamelesi, tam adalet ve merhamet üzere olan.” Allah, zulme uğrayan bir kulunun hakkını zalim kulundan alırken, o zalimin hukukuna da riayet eder. Ona da kıl kadar olsun zulmetmez. İnsanların bu mânâda bir adalet tesis etmeleri oldukça zordur. Meselâ bir insan…

“Zâtı vacip olup, varlığı gerçek olan.” “Değişmekten münezzeh olan.” “Zâtı ile kaim, vacip ve değişmez olan.” “…Şüphesiz Allah, O, Hak olandır ve şüphesiz O’nun dışında taptıkları (tanrılar) ise, bâtıldır…” (Lokman Sûresi, 31/30) Hak, şöyle tarif ediliyor: “Hak, inkârı caiz olmayan sabite denir.” Verilen bir hüküm vakıa, yani gerçeğe uygunsa o hüküm haktır ve sabittir. Bunun…

“Bütün mülk âleminin yegâne sahibi.”“Mülkünde dilediği gibi tasarruf edebilen.”“De ki: Ey mülkün sahibi Allah’ım, dilediğine mülkü verirsin ve dilediğinden mülkü çekip alırsın, dilediğini aziz kılar, dilediğini zelil edersin; hayır senin elindedir. Gerçekten sen, her şeye kâdirsin.” (Âl-i İmrân, 3/26) Bu âlemde hiç kimse hiçbir mülkün gerçek sahibi değildir. Ne güneş, gezegenlerine mâliktir,…

“Koruyucu sebepler yaratarak zararları önleyen.” “Bir şeyin meydana gelmesine müsaade etmeyen.” Bilindiği gibi, her türlü hayra ulaşmanın iki önemli sebebi vardır. Birisi ‘menfaati celp’, diğeri ise ‘mazarratı def’ etmektir. Bir milyonu aşkın hayvan türünün bütün fertlerinin, koruyucu cihazlarla donatılmış olmaları Mâni’ isminin tecellisiyledir. İnsan bedeninde, hatta her hücresinde zararları def edecek koruyucu sistemler kurulmuştur. Meselâ,…

“Kemâl derecelerinin en yücesinde bulunan.” “Allah bir insanla ancak bir vahy yoluyla ya da perde arkasından konuşur veya bir elçi gönderir de izniyle ona dilediğini vahyeder. Gerçekten O, Aliyy’dir, Hakîm’dir.” (Şûrâ, 42/51) Allah’ın varlığı vaciptir. Yani varlığı zâtındandır, yokluğu muhaldir. Bu ulvî mertebe sadece Aliyy olan Allah’a mahsustur. O’ndan gayrı ne varsa,…

Büyüklükte kendisinden daha üstünü düşünülemeyen.” “Celâli ve şânı pek yüce.” “O, gaybı da müşahede edileni de bilendir, Kebîr’dir, Müteâl’dir.” (Ra’d, 13/9) Kebîr ismi, “Allah’ın zâtının kemâline delalet eder” denilmiştir. Büyüklük, kemâl ile yakından ilgilidir. İlmi kemâle ermiş kimselere “büyük insan” deriz. Keza, irfan, ahlâk, takva ve salahatta üstün olan insanlar da büyüktürler. Bunlardan söz ederken, ‘ilmi büyük’ yahut ‘irfanı…

“Affediciliği tam olan.” “Kulların kusurlarını melaike ve ruhanîlere karşı örten.”“… Muhakkak ki, Allah bütün günahları bağışlar.O Ğafur ve Rahîm’dir.” (Zümer Sûresi, 39/53) Bir âyet-i kerîmede, mealen şöyle buyrulmuştur: “De ki: Ey nefislerinde israfa giren (haddi aşarak günah işlemekle nefislerine zulmeden) kullarım. Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyiniz. Muhakkak ki, Allah bütün günahları bağışlar. O…

Vahid: “Kemâl sıfatları bütün eşyayı kuşatan,eşi ve benzeri olmayan, bölünmez ve parçalanmaz tek zât.” “Sıfatlarında şeriki olmayan.” Ehad: “Bütün noksan sıfatlardan münezzeh olan yegâne zât”“Zâtında şeriki olmayan.” “Sizin ilâhınız tek bir ilâhtır; O’ndan başka ilâh yoktur.” (Bakara Sûresi, 2/163) Vahid ve Ehad isimlerinin her ikisi de Allah’ın birliğini ifade ederler. Hatibî, bu iki isim arasındaki ince…

Ğaniyy: “Nimet ve rahmet hazineleri sonsuz olan.” “Hiçbir şeye muhtaç olmayıp her şeyden müstağni olan.” Muğnî: “Dilediğine zenginlik veren.” “Has kullarını, istiğna kemâline erdiren.”“Ey insanlar, siz Allah’a muhtaçsınız; Allah ise, Ğaniyy’dir, Hamîd’dir (övülmeye lâyıktır).” (Fâtır Sûresi, 35/15) Önce Ğaniyy ismi için verilen birinci mânâ üzerinde duralım: “Nimet ve rahmet hazineleri sonsuz olan.”İnsan mutlak fakirdir. Göze muhtaç…

“Hayat sahibi.” “Ezelî hayata sahip olan.” “O, Hayy’dır. O’ndan başka ilâh yoktur; öyleyse dini O’na halis kılanlar olarak hep O’na dua edin…” (Mü’min Sûresi, 40/65) Hayy kelimesinin zıddı, ölü ve cansızdır. Ölünün sıfatları ise, bilmemek, görmemek, işitmemek, kendi iradesiyle iş görmeyip başkasının iradesine mahkum olmaktır. İşte Hayy ismi, bütün varlık âlemini yoktan var eden,…